گزارش شامخ شهریور 1405 منتشر شد
کاهش صادرات، افزایش هزینه‌های تولید و محدودیت تأمین مواد اولیه، مهم‌ترین چالش‌های بنگاه‌های اقتصادی در شهریورماه اعلام شد.
بر اساس گزارش ماهانه شاخص مدیران خرید (شامخ) مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، شاخص شامخ کل اقتصاد در شهریورماه ۱۴۰۵ به عدد ۴۶.۲ رسید و برای هجدهمین ماه متوالی پایین‌تر از مرز خنثی ۵۰ قرار گرفت؛ موضوعی که از تداوم انقباض فعالیت‌های اقتصادی و استمرار فشار بر کسب‌وکارها حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، هم‌زمانی ضعف تقاضا با محدودیت‌های تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و مشکلات تجارت خارجی، فعالیت بنگاه‌های اقتصادی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
کاهش صادرات و تشدید مشکلات تولید
یکی از مهم‌ترین نکات گزارش شهریورماه، افت شاخص صادرات کالا و خدمات به ۳۷.۴ است. این شاخص برای بیست‌وسومین ماه متوالی در محدوده انقباضی قرار داشته و نسبت به مردادماه ۵.۸ واحد کاهش یافته است.
گزارش، محدودیت‌های ارزی و مالی، مشکلات گمرکی، اختلال در حمل‌ونقل، افزایش هزینه‌های تجارت خارجی و تحولات منطقه‌ای را از جمله عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی بنگاه‌ها معرفی می‌کند. تداوم این شرایط می‌تواند درآمدهای ارزی بنگاه‌ها و توان رقابت آن‌ها در بازارهای خارجی را تحت تأثیر قرار دهد.
کمبود مواد اولیه و افزایش هزینه‌ها
شاخص موجودی مواد اولیه و لوازم خریداری‌شده در شهریورماه به ۳۸.۳ کاهش یافت و برای هفدهمین ماه متوالی پایین‌تر از سطح خنثی قرار گرفت. این رقم بیانگر تداوم محدودیت در تأمین نهاده‌های مورد نیاز تولید است.
بر اساس گزارش، محدودیت تخصیص ارز، دشواری واردات، تأخیر در ترخیص کالا از گمرک، اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل و کمبود نقدینگی از عوامل تشدیدکننده مشکلات زنجیره تأمین هستند.
همچنین شاخص قیمت خرید مواد اولیه با ثبت عدد ۹۱.۵ به بالاترین سطح خود در هفت سال گذشته رسید. شاخص قیمت محصولات تولیدشده و خدمات ارائه‌شده نیز با افزایش به ۷۲.۵ رسید که نشان‌دهنده تشدید فشارهای قیمتی بر بنگاه‌های اقتصادی است.
افت شاخص اشتغال در کنار بهبود محدود تولید
شاخص مقدار تولید محصول یا ارائه خدمات در شهریورماه به ۴۹.۷ رسید و نسبت به ماه قبل ۱.۷ واحد افزایش یافت؛ با این حال، همچنان پایین‌تر از مرز خنثی ۵۰ باقی ماند.
در مقابل، شاخص استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی با افت ۳.۲ واحدی به ۴۴ رسید و برای شانزدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی قرار گرفت. این وضعیت نشان می‌دهد بهبود محدود تولید هنوز به بهبود متناسب وضعیت استخدام و اشتغال منجر نشده است.
شاخص سفارش‌های جدید مشتریان نیز با ثبت عدد ۴۶.۷ برای هجدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی باقی ماند؛ عاملی که می‌تواند چشم‌انداز تولید و سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها را تحت فشار قرار دهد.
ضرورت رفع موانع تولید و تجارت
در جمع‌بندی گزارش شامخ شهریورماه تأکید شده است که خروج پایدار اقتصاد از رکود، مستلزم رفع گلوگاه‌های تولید و تجارت، تسهیل تأمین مواد اولیه و ارز مورد نیاز، بهبود دسترسی بنگاه‌ها به سرمایه در گردش، تقویت قدرت خرید و افزایش پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های اقتصادی است.
همچنین کاهش موانع گمرکی و لجستیکی و بهبود شرایط تجارت خارجی می‌تواند در حمایت از بنگاه‌های صادراتی و حفظ بازارهای بین‌المللی مؤثر باشد.
در مجموع، گزارش شامخ شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که با وجود بهبود محدود برخی مؤلفه‌ها، اقتصاد ایران همچنان با ضعف تقاضا، فشار هزینه‌ای، افت صادرات و محدودیت‌های زنجیره تأمین روبه‌رو است و بهبود پایدار فعالیت‌های اقتصادی به رفع هم‌زمان این موانع وابستگی دارد.
منبع: گزارش طرح شاخص مدیران خرید (شامخ) شهریورماه ۱۴۰۵، مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
