رئیس کمیته تأمین فناوری و توسعه تقاضای کمیسیون اقتصاد دانشبنیان اتاق اصفهان مطرح کرد
به کارگیری پلتفرمهای دیجیتال برای افزایش کارایی کالابرگ
هر ماه حدود ۸۵ هزار میلیارد تومان برای تأمین کالاهای اساسی از طریق کالابرگ هزینه میشود، با این حال بسیاری از خانوارها همچنان احساس میکنند که این حمایت کافی نیست. از سوی دیگر، هزینههای سربار شبکه توزیع در برخی موارد، افزایش چشمگیری در قیمت نهایی کالا نسبت به قیمت کارخانه ایجاد میکند. در چنین شرایطی، انجمن شرکتهای دانشبنیان و فناور استان اصفهان، طرحی را برای کاهش این هزینهها و افزایش کارایی کالابرگ پیشنهاد کرده است. ایده اصلی، استفاده از پلتفرمهای دیجیتال برای اتصال مستقیم تولیدکننده به مصرفکننده و حذف واسطههای غیرضروری است، رهیافتی که پیشتر در توزیع ماسک و مواد ضدعفونیکننده در دوران کرونا تجربه شده و موفقیت نسبی داشته است.
فرید نجاتبخش؛ رئیس کمیته تامین فناوری و توسعه تقاضای کمیسیون اقتصاد دانش بنیان اتاق بازرگانی اصفهان و رئیس انجمن شرکتهای دانشبنیان استان، در گفتگویی با روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، جزئیات این طرح را تشریح کرده و بر ضرورت اجرای پایلوت استانی به عنوان گام نخست تأکید دارد. به اعتقاد او، این مدل میتواند ضمن کاهش فشار بر بودجه دولت، سبد معیشتی خانوارها را با همان هزینهی فعلی تا دو برابر تقویت کند و در عین حال، بازار جدیدی برای تولیدکنندگان کمترشناختهشده فراهم آورد. با این همه، ابهاماتی دربارهی سازوکار پلتفرمی، نحوه توکنایز کردن پرداختها و موافقت نهادهای نظارتی وجود دارد که بررسی بیشتر جزئیات آن را به نهادهای ذیربط و تصمیمساز منوط میداند. در ادامه این گفتگو را میخوانید
اساساً چه مسئلهای باعث شد انجمن به فکر ارائه این طرح بیفتد؟
ما در کشور با دو محدودیت جدی روبرو هستیم. تحریمهای ظالمانه و جنگ، که هر دو بر نقدینگی و معیشت مردم فشار آوردهاند. از سوی دیگر، اقتصاد ما دولتی است و دولت خود را موظف میداند که حداقلهای معیشتی را پشتیبانی کند. اما هنگامی که کالایی از کارخانه خارج میشود تا به دست مصرفکننده برسد، از پیچوخمهای زیادی عبور میکند که هر کدام هزینههای را بر هزینه کل میافزایند. بررسیهای ما نشان میدهد که در برخی کالاها، هزینههای سربار شبکه توزیع، قیمت نهایی را به طور قابلتوجهی بالاتر از قیمت کارخانه قرار میدهد و در مواردی این افزایش قیمت، چشمگیر است. از طرفی، دولت ماهانه ۸۵ همت برای کالابرگ هزینه میکند اما مردم رضایت کامل ندارند. پس به این فکر کردیم که اگر تولیدکننده را مستقیماً به مصرفکننده وصل کنیم، این هزینههای سربار حذف میشود.
راهکار پیشنهادی شما چیست و چه تفاوتی با تجربههای پیشین دارد؟
ما پیشنهاد میدهیم که از پلتفرمهای آنلاین موجود یا جدید، برای عرضه مستقیم کالاهای اساسی استفاده شود. مشابه آنچه در دوران همهگیری کرونا برای توزیع ماسک و مواد ضدعفونیکننده انجام دادیم، این بار اما با مقیاس بزرگتر و برای کالاهای اساسی روزمره مثل مرغ، برنج و روغن. تولیدکننده همان قیمت کارخانه را دریافت میکند، اما مصرفکننده با قیمت بسیار کمتری خرید میکند، چون هزینههای بازاریابی، شبکه توزیع و لجستیک اضافی حذف میشود. برآورد ما این است که با همین بودجهی ۸۵ همتی فعلی، میتوان حجم کالای توزیعی را بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش داد.
این به معنای حذف شبکه توزیع سنتی و ایجاد انحصار نیست؟
به هیچ وجه. نخست اینکه سهم کالابرگ از کل بازار شاید ۱۰ تا ۱۵ درصد باشد، بنابراین شبکه اصلی توزیع همچنان به کار خود ادامه میدهد. ثانیاً ما به دنبال انحصار نیستیم. هر شرکتی که پلتفرم آماده داشته باشد و اعتبارسنجی شود، میتواند سهمیهای از این بازار را دریافت کند. مثل تاکسیهای اینترنتی که اسنپ آمد و بعد تپسی و دیگران هم آمدند. رقابت باعث بهبود کیفیت میشود. همچنین، ما پیشنهاد میدهیم که اولویت با تولیدکنندگان محلی هر استان باشد تا هزینههای حملونقل کاهش یابد و عدالت منطقهای رعایت شود.
«توکنایز» دقیقاً چیست و چه مزیتی دارد؟
ایده این است که دولت به جای پرداخت نقدینگی جدید و افزایش پایهی پولی، توکنهایی صادر کند که در زنجیرهی تأمین گردش داشته باشند. تولیدکننده میتواند این توکنها را برای خرید مواد اولیه، پرداخت هزینههای جانبی یا حتی تسویه با تأمینکنندگان خود استفاده کند. این مدل شبیه به السیهای داخلی است، اما با شفافیت بیشتر و وابستگی کمتر به چاپ پول بدون پشتوانه. با این کار، فشار بر نقدینگی کشور کاهش مییابد و تولیدکننده نیز نقدینگی خود را سریعتر به دست میآورد.
با توجه به بروکراسی پیچیده اداری، این طرح چقدر امکان اجرا دارد؟
ما معتقدیم بهترین راه، اجرای یک پایلوت استانی است. مثلاً در استان اصفهان، با همکاری استانداری و معاونت اقتصادی، میتوانیم این طرح را برای چند قلم کالا آزمایش کنیم. شرکتهایی که قبلاً این کار را انجام دادهاند، عضو انجمن ما هستند و زیرساخت نرمافزاری آماده دارند. اگر پایلوت موفق باشد، میتوان آن را به سایر استانها تعمیم داد. البته این نیازمند عزم جدی مسئولان است، اما با توجه به شرایط جنگی و تحریمی، به نظرم تغییر در روالهای قبلی ضروری است. ما طرح را آماده کردهایم و به زودی در اختیار اتاق بازرگانی و دولت قرار خواهیم داد.
