در نشست تخصصی بررسی تجارت با پاکستان مطرح شد
پاکستان؛ بازار جذاب اما پیچیده برای صادرات اصفهان
نشست تخصصی بررسی تجارت با پاکستان با محور بررسی ظرفیتها، چالشها و مسیرهای توسعه تجارت با این کشور در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد. در این نشست، فعالان اقتصادی و اعضای کمیسیون بر ضرورت شناخت دقیقتر بازار پاکستان، ایجاد مرجع اطلاعات معتبر، بررسی مسیرهای حملونقل و استفاده از ظرفیت رایزن بازرگانی ایران در پاکستان تأکید کردند.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، در این نشست که با حضور مراد نعمتی زرگران، رایزن بازرگانی ایران در پاکستان، اعضای کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات و فعالان حوزه صادرات، واردات و حملونقل برگزار شد، بازار پاکستان به عنوان یکی از مقاصد مهم صادراتی استان اصفهان و دروازه ورود به شرق مورد بررسی قرار گرفت. حاضران در این جلسه، پیچیدگیهای تعرفهای، ضعف زیرساختهای حملونقل، نبود شفافیت اطلاعاتی، ضرورت اعتبارسنجی دادههای تجاری و لزوم برنامهریزی برای اعزام و پذیرش هیئتهای تجاری میان اصفهان و پاکستان را از محورهای اصلی توسعه مناسبات اقتصادی دو طرف دانستند.
پاکستان؛ بازار جذاب اما دشوار
فرشته امینی، رئیس کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات و عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی اصفهان، با اشاره به جذابیتهای بازار پاکستان برای فعالان اقتصادی اظهار کرد: پاکستان از هر جهت، چه در حوزه صادرات، چه واردات و چه لجستیک، برای فعالان اقتصادی جذابیت دارد و به همین دلیل لازم است موضوعات مرتبط با این بازار با نگاه صادراتی و عملیاتی بررسی شود.
او با بیان اینکه بازار پاکستان همواره برای فعالیت اقتصادی جذاب بوده اما بازار آسانی نیست، افزود: بازار پاکستان برای فعالیت اقتصادی، بازاری ساده و راحت نبوده است. چند موضوع وجود دارد که بررسی آن میتواند به اعضای کمیسیون و فعالان اقتصادی کمک کند؛ یکی اینکه با توجه به حضور پاکستانیهای مقیم ایران که به نظر میرسد ظرفیت فعالی دارند، باید بررسی شود چگونه میتوان از توان این جامعه برای تقویت ارتباط تجاری ایران و پاکستان استفاده کرد.
امینی با اشاره به ضرورت ارزیابی دقیق آمارهای تجاری میان ایران و پاکستان گفت: باید بررسی شود چه میزان از حجم تجارت ایران و پاکستان واقعی است؛ آیا ۵۰ درصد، ۸۰ درصد یا میزان دیگری از آمارهای رسمی منتشرشده میتواند ملاک تصمیمگیری باشد. شاید لازم باشد آمارهای رسمی به تنهایی مبنا قرار نگیرد و در کنار آن، دادههای میدانی نیز بررسی شود.
رئیس کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی اصفهان با تأکید بر اهمیت بررسی تجربه برندهای موفق ایرانی در بازار پاکستان ادامه داد: باید نمونههای موفق کالاها و برندهای ایرانی که سالها در بازار پاکستان حضور پایدار داشتهاند، بررسی شود تا مشخص شود چه نقطه قوتی داشتهاند و فعالان اقتصادی دیگر چگونه میتوانند از این تجربهها ایده بگیرند و آن را تکرار کنند.
امینی با بیان اینکه پاکستان بازاری بزرگ، وارداتمحور و پیچیده است، تصریح کرد: پاکستان کشوری است که قوانین ضدتحریم را رعایت میکند و در عین حال بازاری بسیار جذاب با جمعیتی حدود ۲۵۰ میلیون نفر دارد؛ بازاری وارداتمحور که به بسیاری از کالاها نیاز دارد، اما بسیار سخت و پیچیده است و در برخی بخشها، راهحلهای غیررسمی و توسعهنیافته در آن دیده میشود.
او با تأکید بر ضرورت تجمیع دادههای اقتصادی درباره پاکستان گفت: باید فکر کنیم اتاقهای بازرگانی چگونه میتوانند دادههای اقتصادی را کنار هم جمع کنند و از چه کانالهایی این اطلاعات را در اختیار اعضا قرار دهند. بخشی از دادهها از سمت پاکستان و افرادی مانند نعمتی زرگران میآید و بخشی دیگر از فعالانی که در کف بازار فعالیت میکنند؛ مهم این است که این اطلاعات چگونه به صورت شفاف در اختیار اعضا قرار گیرد.
امینی ادامه داد: تجربهای که یک فعال اقتصادی با هزینه به دست آورده است، میتواند برای فعال اقتصادی دیگر مفید باشد و مسیر او را کوتاهتر کند. اگر پیشنهادی برای مدل اجرایی این کار وجود دارد، باید به کمیسیون اعلام شود تا بتوان برای اطلاعرسانی به اعضا برنامهریزی کرد.
بازنگری در مزیتهای صادراتی اصفهان
در ادامه، ابراهیم شهیر، نایبرئیس کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی اصفهان، با اشاره به پژوهش انجامشده درباره کالاهای دارای پتانسیل صادراتی استان اظهار کرد: در اتاق بازرگانی اصفهان پژوهشی انجام شد تا مشخص شود کالاهای دارای پتانسیل صادراتی استان اصفهان کدام است. این پژوهش به شناسایی فهرستی از ۶۰ کالای دارای ظرفیت صادراتی منجر شد؛ کالاهایی که یا منابع آن در استان وجود دارد، یا دانش، هنر و برتری استان اصفهان نسبت به سایر استانهای کشور در آن قابل اثبات است.
او با اشاره به معیارهای انتخاب این کالاها افزود: یکی از ویژگیهای این ۶۰ کالا این بود که با شرایط استان اصفهان سازگار باشد؛ برای مثال آببر نباشد یا آلودگی ایجاد نکند. شاخصها و فاکتورهای مختلفی برای انتخاب این کالاها اثرگذار بود و در نهایت این فهرست تهیه شد.
شهیر با تأکید بر اهمیت پاکستان برای اقتصاد صادراتی استان گفت: پاکستان در سالهای گذشته مقصد بسیار مهمی برای اصفهان بوده است و عدد قابل توجهی از تراکنش تجاری میان اصفهان و پاکستان شکل گرفته است.
او با اشاره به برنامهریزیهای انجامشده برای ارتباط تجاری با پاکستان اظهار کرد: در دو سال اخیر دو بار برای سفر تجاری به پاکستان برنامهریزی شد، اما متأسفانه هر دو برنامه با مشکل مواجه شد و به نتیجه نرسید. در این نشست سه محور اصلی دنبال میشود؛ نخست صادرات به پاکستان و واردات از پاکستان و شناخت ظرفیتهای موجود، دوم چالشهای حوزه حملونقل و استفاده از کریدور و بنادر پاکستان، و سوم نگاه کلان به جایگاه پاکستان در تحولات اخیر و اینکه این کشور در آینده تجارت منطقهای ایران چه نقشی میتواند داشته باشد.
شهیر با اشاره به نگاه فعالان اقتصادی به بندر کراچی و مسیرهای حملونقل پاکستان گفت: در ابتدای شرایط جنگی، نگاه ما این بود که پاکستان و بندر کراچی میتواند به عنوان یک هاب و مسیر جایگزین برای تجارت ما نقشآفرینی کند، اما چند اتفاق روشن رخ داد. بخشی از مسائل به شرایط اقتصادی و مالی و موضوع شفافیت در پاکستان گره خورد، بخشی به تناقضهای داخلی پاکستان، بخشی به نبود زیرساختها و بخشی نیز به ملاحظات سیاسی مربوط شد.
او ادامه داد: امروز پرسش فعالان تجاری این است که مرزها، بندر کراچی و مسیر انتقال از کراچی به داخل پاکستان چه ظرفیتی دارد و چه راهحلی برای رسیدن به مرجع معتبر اطلاعات و عدد وجود دارد. اکنون وقتی درباره هزینهها، کرایهها، گمرک و بنادر پرسش میشود، فعالان اقتصادی نمیدانند رقم اعلامشده درست است یا خیر و آیا میتوان به آن اطمینان کرد یا نه؟
ابهام در مسیر ترانزیتی پاکستان
امید نقیه، عضو کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی اصفهان، با اشاره به ابهامهای ایجادشده درباره مسیر پاکستان در فضای مجازی اظهار کرد: از اسفند ۱۴۰۴ به بعد، در شبکههای مجازی و گروههای مختلف، اخبار متعددی درباره عملیاتی شدن مسیر پاکستان منتشر شد؛ اما این موضوع باعث سردرگمی و ابهام فعالان اقتصادی شده است.
او با اشاره به وضعیت محمولههای وارداتی ایران در بنادر پاکستان افزود: در شرایط جنگی، بخشی از بارهای وارداتی در بندر کراچی و بندر قاسم متوقف و فریز شد. تعداد این محمولهها کم نیست و گفته میشود حدود ۳۰ هزار کانتینر تجمع پیدا کرده که وضعیت آنها هنوز مشخص نیست. در حال حاضر مشخص نیست چه یا سازوکار میتوان برای ترانزیت محمولههای متوقفشده ایرانی در بنادر پاکستان در نظر گرفت.
نقیه با بیان اینکه برخی مسیرها هنوز به مرحله اجرای عملیاتی نرسیده است، گفت: در عمل، این مسیر هنوز به نتیجه مشخصی نرسیده است؛ مگر در مواردی که برخی شرکتهای پاکستانی با ارتباط مستقیم با طرف ایرانی، به صورت موردی امور تسویه و انتقال بار را دنبال کردهاند و محمولهها را با کامیونهای پاکستانی تحویل دادهاند.
وی با اشاره به ابهام در هزینههای بندری و انبارداری ادامه داد: در زمینه هزینههای خدمات بندری در کراچی و بندر قاسم و همچنین هزینههای انبارداری محمولهها، لیستهایی از اتاق ایران دریافت شده است، اما به عنوان فعال حوزه حملونقل، این لیستها را هنوز عملیاتی نمیدانم؛ زیرا فرایند به صورت واقعی اجرا نشده است تا بتوان گفت هزینهها دقیقاً چگونه اعمال میشود.
نقیه با تأکید بر ضعف زیرساختهای حملونقل پاکستان گفت: سیستم حملونقل پاکستان با استانداردهای جهانی فاصله دارد. گاهی بارهایی با وزن ۷۰ تن یا بالاتر در مسیرهای جادهای این کشور جابهجا میشود، در حالی که امکان تردد کامیونهای ایرانی در آن مسیرها با چنین شرایطی وجود ندارد. همین عدم تطابق سیستم حملونقل ایران و پاکستان میتواند حادثهساز شود.
او با اشاره به انتظار برخی فعالان اقتصادی از بندر کراچی و بندر قاسم تصریح کرد: در شبکههای مجازی این انتظار شکل گرفت که از کراچی و بندر قاسم به عنوان هاب جایگزین برای مسیرهایی مانند جبلعلی امارات استفاده شود، اما در حال حاضر از نظر زیرساختی چنین امکانی وجود ندارد. امکان سوئیچ اسناد، امکان ترانشیپ منظم و امکان استفاده کامل از این بنادر به عنوان هاب جایگزین هنوز فراهم نیست و تا زمانی که این مسائل حل نشود، نمیتوان از این مسیر به عنوان جایگزین پایدار استفاده کرد.
پاکستان؛ دروازه شرق با مختصاتی پیچیده
مراد نعمتی زرگران، رایزن بازرگانی ایران در پاکستان، با تأکید بر اهمیت راهبردی پاکستان در تجارت منطقهای، این کشور را یکی از همسایگان مهم ایران و «دروازه ورود به شرق» توصیف کرد. به گفته او، همانگونه که ایران از مزیت اتصال کریدورهای منطقهای برخوردار است، پاکستان نیز از طریق بندر گوادر، کراچی و بندر قاسم، ظرفیت مهمی برای اتصال به جنوب آسیا و غرب آسیا دارد. او نگاه رقابتی میان بنادر ایران و پاکستان را غیرکارشناسی دانست و تأکید کرد ایران برای ورود به شرق به ظرفیت پاکستان نیاز دارد و پاکستان نیز برای دسترسی به کشورهای حوزه سیآیاس، ناگزیر از استفاده از ظرفیت ایران است.
نعمتی زرگران با بیان اینکه کار با بازار پاکستان نیازمند نگاه میانمدت و بلندمدت است، گفت که این بازار مسیر ساده و زودبازدهی ندارد و فعال اقتصادی ایرانی نباید صرفاً با نگاه فروش کالا وارد آن شود. به باور او، تاجر پاکستانی در مذاکره تجاری مانند یک دیپلمات خبره عمل میکند و با وجود ملاحظات سیاسی، علاقه و نگاه مثبتی نسبت به ایران در میان مردم و فعالان اقتصادی پاکستان وجود دارد.
رایزن بازرگانی ایران در پاکستان، یکی از چالشهای اصلی تجارت با این کشور را قیمت تمامشده کالا، هزینه بالای سوخت، ضعف زیرساختهای حملونقل و پیچیدگیهای تعرفهای دانست. او توضیح داد که پاکستان چند لایه تعرفه، مالیات و عوارض برای کالاها اعمال میکند و در برخی کالاها مانند کاشی و سرامیک، مجموع این هزینهها میتواند رقابتپذیری صادرات ایران را کاهش دهد.
نعمتی زرگران همچنین بر ضرورت تقویت زیرساختهای مرزی، ایجاد منطقه آزاد مشترک، فعالسازی ظرفیتهای مرزی و اطلاعرسانی مستمر به تشکلها تأکید کرد. او گفت در شرایط سخت، به جای طرح مباحث رسانهای، باید اقدامات عملی، هزینهکرد زیرساختی و مطالبهگری بخش خصوصی دنبال شود تا مسیر تجارت ایران و پاکستان به شکلی پایدارتر و عملیاتیتر پیش برود.
