مروری کوتاه بر شاخصهای اثرگذار بر محیط کسبوکار
یک شاخص، یک تحلیل 4؛ سرمایهگذاری خالص
سرمایهگذاری خالص نشان میدهد بعد از کسر استهلاک سرمایه از سرمایهگذاری ثابت ناخالص، چه مقدار سرمایهگذاری جدید واقعاً به ظرفیت تولیدی اقتصاد اضافه شده است. به بیان ساده، اگر سرمایهگذاری خالص مثبت باشد، ظرفیت تولید اقتصاد در حال افزایش است؛ اما اگر بسیار پایین یا منفی شود، یعنی بخش مهمی از سرمایهگذاری فقط صرف جبران فرسودگی ماشینآلات، ساختمانها و تجهیزات موجود میشود.
روند سرمایهگذاری خالص در اقتصاد ایران ـ ۱۳۹6 تا ۱۴۰۴ ( میلیارد ریال)
منبع: محاسبات بر اساس جدول دادههای موجودی سرمایه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ سال ۱۴۰۴ برآوردی بر پایه روند استهلاک و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص است.
نمودار نشان میدهد سرمایهگذاری خالص ایران در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ منفی بوده است؛ یعنی سرمایهگذاری جدید حتی به اندازه جبران استهلاک سرمایههای موجود نبوده و بخشی از ظرفیت تولیدی اقتصاد فرسوده شده است. از سال ۱۴۰۱ روند دوباره مثبت شده و در ۱۴۰۳ به بالاترین سطح دوره رسیده، اما مقدار برآوردی ۱۴۰۴ کاهش نسبت به سال قبل را نشان میدهد. بنابراین، با وجود بهبود سالهای اخیر، اقتصاد ایران هنوز برای ایجاد رشد پایدار به تداوم سرمایهگذاری جدید، نوسازی ماشینآلات و امنیت سرمایهگذاری نیاز دارد.
بنابراین وضعیت ایران در این شاخص نشان میدهد:
ـ فرسودگی و کاهش توان تولید: سرمایهگذاری ناکافی یعنی ماشینآلات، تجهیزات و زیرساختها به اندازه لازم نوسازی نمیشوند و ظرفیت تولید آینده محدودتر میشود.
ـ افزایش هزینه و کاهش بهرهوری: با سرمایه فرسوده، هزینه تعمیر، انرژی، توقف تولید و ضایعات بالا میرود و تولیدکننده با فشار بیشتری روبهرو میشود.
ـ ضعف رقابتپذیری و شکنندگی رشد: وقتی سرمایهگذاری پایدار نباشد، رشد اقتصادی ماندگار نمیشود و بنگاه ایرانی در برابر رقبای منطقهای سختتر رقابت میکند.
