ایران بر لبه تیغ: تاملی در ضرورت بازگشت به عقلانیت و توسعه
دکتر محمد فاضلی در این کتاب، مشکلات ایران را نه به عنوان حوادثی مجزا، بلکه به عنوان خروجیِ یک *«سیستم تصمیمگیری ناکارآمد»بررسی میکند. محورهای اصلی کتاب عبارتند از:
– بحران کیفیت حکمرانی:نویسنده معتقد است که ریشه بسیاری از مشکلات در «اراده سیاسی» و نحوه توزیع قدرت و منابع است. او توضیح میدهد که چگونه سیاستگذاریهای کوتاهمدت و پوپولیستی، آینده بلندمدت کشور را قربانی کرده است.
– مسئله آب و محیطزیست:یکی از بخشهای درخشان کتاب، تحلیل وضعیت محیطزیست ایران است. فاضلی نشان میدهد که چگونه نگاه سازهای و مهندسیِ صرف (سدسازیهای بیرویه) بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی و زیستی، ایران را در آستانه تنش آبی قرار داده است.
– جامعه مدنی و دولت:کتاب بر لزوم وجود یک «دولت توانمند» در کنار یک «جامعه قدرتمند» تأکید میکند. از نظر فاضلی، تا زمانی که نهادهای مدنی و تخصصی در فرآیند تصمیمگیری مشارکت نداشته باشند، راهکارهای دولتی به نتیجه مطلوب نخواهند رسید.
– توسعه و بنبستهای آن: او به بررسی موانع توسعه در ایران پرداخته و معتقد است توسعه پیش از آنکه امری اقتصادی باشد، امری سیاسی و اجتماعی است که نیازمند «اجماع ملی» و «اعتماد متقابل» میان حاکمیت و مردم است.
– فرسایش ظرفیتهای ملی:نویسنده هشدار میدهد که ما در حال مصرف کردن «سرمایههای تمدنی» خود هستیم و برای عبور از این «لبه تیغ»، نیازمند تغییر جهت فوری به سمت حکمرانی عقلانی و دانشمحور هستیم.
