شکلگیری کارخانههای صنعتی در ایران
• ظهور انقلاب صنعتی در اواخر قرن نوزدهم
• فراهم شدن زمینه های شکل گیری جوامع مدنی نوین و بروز تغییرات عمده ای در شیوه زندگی انسان
• فرآیند سازمان یابی کالبد شهرها به عنوان اساسی ترین این تغییرات
• دگرگونی منظر و حتی سیمای شهرها و ایجاد فصل جدیدی در سبکها و شیوه های معماری
• نفوذ این «تمدن فراگیر»، به تدریج و به شیوه های گوناگون، در کالبد و جان ایران و ایرانی
• ظهور نخستین نشانه های «عصر جدید» در پی انقلاب مشروطیت، در پایتخت نظیر کارخانه ها، بانک، بلدیه، نظمیه و..،
• ایجاد و گسترش نشانه های عصر جدید و آن تمدن فراگیر در شهرهای دیگر ایران، نظیر ایجاد و توسعه کارخانه های نوین در شهرهایی که پیشینه و زمینه مساعدی برای صنعت گری داشتند و حداقل از این نظر بر پایتخت پیشی می گرفتند.
اصـــــفهان منچستر شرق
از اصلی ترین عوامل تاسیس تعداد زیادی کارخانه – على الخصوص در زمینه صنعت نساجی از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی در شهر اصفهان، آن چنان که این شهر به «منچستر ایران» مشهور شد، عبارتند از:
• پیشینه صنعتی و بازرگانی دیرینه و درخشان
• آب فراوان به برکت زاینده رود
• وجود تجار بزرگ و معتبر
• امنیت کافی به دلیل استقرار در مرکز کشور
• بازار مناسب
• نیروی کار ارزان و ماهر
• اقتصادی بودن و کوشایی مردم اصفهان
تاریخ شفاهی اتاق بازرگانی اصفهان
قرارگیری کارخانههای مهم اصـــفهان در حاشیه زاینده رود
١- کارخانه پروین ٢- کارخانه آذر ٣- کارخانه سوسن ۴- کارخانه بهشت ۵- کارخانه پشم باف ۶- کارخانه دخانیات ۷- کارخانه نور ۸- کارخانه وطن ۹- کارخانه زاینده رود ۱۰- کارخانه دستبافان ۱۱- کارخانه ریسباف ۱۲- کارخانه صنایع پشم ۱۳- کارخانه شهرضای جدید ۱۴- کارخانه کشور ۱۵- کارخانه بافناز ۱۶- کارخانه گازر(سلامت) ۱۷- کارخانه سیمین ۱۸- کارخانه ناهید ۱۹- کارخانه رحیم زاده ۲۰- کارخانه جاوید ۲۱- کارخانه ظریفی ۲۲- کارخانه شکوه ۲۳- کارخانه تاج (قدس) ۲۴- کارخانه بارش ۲۵- کارخانه بهریس
– کارخانه های پشمباف، نختاب (دخانیات فعلی) و رحیم زاده، در حاشیه شمالی، که زندگی شهری در آن بیشتر جریان داشت؛
– کارخانه های نور، وطن، زاینده رود، | ریسباف، شهرضای جدید، صنایع پشم و بافناز در حاشیه جنوبی زاینده رود، که جمعیت شهرنشین کمتری داشت و عملا محدوده خارجی شهر به شمار می آمد.
جانمایی گذر تجار
آنچه در گذر تجار میبینیم…
اصفهان، شهر گنبدهای فیروزهای و نگین نصف جهان، از دیرباز در پهنه فلات ایران و جهان اسلام، نه تنها یک مرکز جغرافیایی، بلکه یک کانون تمدنی بیبدیل برای تجارت، صنعت و اندیشه بوده است. موقعیت استراتژیک این شهر، آن را به شاهراهی حیاتی در مسیر کاروانها و بازارهای جهانی بدل ساخته و بستر رشد نهادهای صنفی و بازرگانی مستحکم گردیده است. ویژگی منحصر به فرد اصفهان، سابقه درخشان همزیستی مسالمتآمیز پیروان ادیان الهی و اقوام گوناگون بوده که این تنوع، در طول قرون متمادی، خود عامل شکوفایی بینظیر اقتصادی و فرهنگی این دیار بوده است. این شهر در دوران معاصر نیز با ایفای نقش محوری خود در تحولات سرنوشتسازی چون انقلاب مشروطه، نهضت ملی شدن نفت، انقلاب اسلامی و حماسه دفاع مقدس، پیوند عمیق خود را با هویت ملی و پیشرفت کشور حفظ کرده است.
در سالهای اخیر، کشور و به تبع آن استان اصفهان، در مسیر یک جهاد مقدس اقتصادی قرار گرفته است. در راستای منویات و تدابیر راهبردی مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، به ویژه تأکید ایشان بر اهمیت اقتصاد ملی و تولید که در نامگذاری سالها با عناوینی چون «جهش تولید»، «حمایت از تولید، پشتیبانیها و مانع زداییها» و اخیراً «سرمایه گذاری برای تولید» متبلور شده است، معرفی و تجلیل از الگوهای موفق از تجار، صنعتگران و کارآفرینان متعهد ایرانی یک ضرورت فرهنگی و اقتصادی است. بدین منظور، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اصفهان با همکاری شهرداری محترم اصفهان، فضای روبهروی اتاق بازرگانی را «گذر تجار» نامگذاری نمودهاند تا در آن با یک کار فرهنگی عمیق و اثربخش، الگوی توسعه اسلامی را ترویج کرده و خدمات ماندگار و مؤثر بخش خصوصی در تمدن اصفهان گرامی داشته شود.