مشکلات کشور و عدم مشورت پذیری مدیران

 

 این موضوع در آموزه های دینی ، اخلاقی و فرهنگی ما مسلمانان و ایرانیان  بسیار مورد توجه واقع گردیده است تا جائیکه بیان شده است ، کسانی که از مشورت دیگران بهره مند می شوند گویی با عقل و خرد آنان شریک شده اند .
در جوامع توسعه یافته وجود اتاق های فکر و نقش بی بدیل آنها در تصمیم سازی های مهم کشور غیرقابل اغماض و غیر قابل انکار است . اتاق های فکر یک بخش تحقیقاتی هستند که در خصوص سیاست ها و موضوعات برای سازمان ها و دستگاه ها ایده و نظر فراهم می کنند . این اتاق ها معمولاً از نظریه پردازان ، خبرگان و نخبگان تشکیل می شوند ، کسانی که در حوزه های تخصصی دارای دانایی و توانایی خاص هستند . اتاق های فکر ، تشکیلاتی هستند که مسئولیت تحقیق و پژوهش در خصوص مشکلات و مسائل تعریف شده را عهده دار می گردند و با استفاده از ظرفیت های خبرگان مطلع به ارائه راه حل های منطقی جهت حل مسائل و یافتن گزینه های مناسب به منظور  رشد و تعالی هستند . امروزه در کشورهای رشد یافته ارجاع دادن مسائل و موضوعات مبتلابه بنگاه های اقتصادی ، جهت تحقیق و پژوهش به شرکت ها و مراکز تحقیقاتی امری رایج و بسیار مرسوم است .

اتاق های فکر به عنوان بازوی فکری سازمان ها و دستگاه ها در فضایی به دور از  هیجانات و احساسات از ظرفیت های بالقوه و بالفعل جامعه جهت ارائه راه حل های مناسب برای رفع و دفع مشکلات بهره می برند .

علاوه بر نقش اتاق های فکر در جوامع توسعه یافته ، نقش مشاورین  در قالب افراد و اشخاص متخصص به جهت مشورت دادن به مدیران سازمان ها و بنگاه ها بسیار چشم گیر و اثر گذار است .

مدیران اجرایی به جهت درگیری های متعدد و متنوع در حوزه اجرا ، کمتر فرصت فکر کردن و ایده پردازی پیدا می کنند ! لذا از ضروریات توفیق هر مدیری است که در کنار خود از قوه فکری و تجربی مشاور امین بهره ببرد . قطعاً مشاورین در فراق بال بیشتری می توانند با بهره گیری از ظرفیت های جامعه ارائه طریق نمایند .
طبیعی است که هر جامعه ائی که مشکلات بیشتری داشته باشد نیاز لازمتری هم به اتاق فکر و مشاورین دارد . آیا در کشور عزیز ما مدیران سازمان ها ، دستگاه ها و بنگاه های اقتصادی اعتقادی به داشتن اتاق فکر و مشاورین دارند ؟!
اگر جواب مثبت است ؟ آیا به اندازه کافی از این مشاورین بهره برداری میشود ؟ نگارنده بر این نظر است که مدیران کشور اعتقادی به استفاده از مشاورین را ندارند . آنانیکه هم اندک اعتقادی  دارند درست استفاده نمی نمایند . این موضوع بقدری لوث شده است که وقتی گفته می شود فلان شخص مشاور است یعنی بیکار است . عده ای از مدیران هم برای زیبا جلوه دادن پیش خوان مدیریتیشان به ایجاد اتاق فکر یا مشاورین پرداخته اند ولی نه این اتاق های فکر و مشورتی به معنای واقعی اتاق فکرند ! و نه آن مدیر از اینان استفاده می نماید !
خصوصیات و رفتار اکثر مدیران ایرانی خصوصیات کسانی است که خود را عقل کل می دانند و در وجودشان هیچ نیازی به مشورت گرفتن احساس نمی کنند . یکی از عارضه های این نوع منش و رفتار ، پیدا کردن خوی استبدادی مدیران است .
این نوع مدیران معمولاً در حل معضلات و مشکلات خویش عاجز و درمانده هستند و نمی توانند کار خویش را با مطلوبیت به پیش ببرند !
فرافکنی و انداختن توپ مشکلات در زمین دیگران از ویژگی های این مدیران است !
بازگویی خاطره ای از نگارنده جهت تبیین بهتر نقش مشاورین خالی از لطف نیست . نگارنده در زمان داشتن ریاست اتاق بازرگانی اصفهان  در جلسه ای که به میزبانی استاندار وقت اصفهان و به مناسبت حضور رئیس جمهور کشور مالزی جناب آقای مهاتیر محمد برپا شده بود افتخار حضور داشت . از آقای مهاتیر محمد سؤال کردم که آیا ایشان هم در امور کشور داری مشاور دارد ؟ و آیا از آنان استفاده می کند ؟
ایشان فرمودند علاوه بر مشاوران وطنی از تعدادی مشاور خارجی بویژه مشاوران اروپایی بهره می برد و بابت دریافت این مشورت ها هزینه های قابل توجهی هم پرداخت می نماید . این موضوع برای دوستانی که دور میز ناهار بودند هم باعث تعجب و هم قابل توجه شد ؟
تعجب از اینکه چگونه یک رئیس جمهور از مشاورین خارجی استفاده می کند ؟ و توجه از اینکه توفیقات آقای مهاتیر  محمد استفاده صحیح از مشاورین امین است .
در کشورهای حوزه خلیج فارس هم استفاده نمودن از مشاورین خارجی به عیان مشاهده میشود.
نگارنده خود در فعالیت های اقتصادی و مدیریتی خویش از مشاورین آلمانی به کرات استفاده کرده و در این امر توفیقات قابل توجهی هم نصیبش گردیده است .
خلاصه و نتیجه گیری :
نقش اتاق های فکر و مشاورین در تصمیم سازیها ، نزد مدیران در کشورهای توسعه یافته نقش بی بدلیل و تعیین کننده است . جای خالی این نوع اتاق ها و مشاورین نزد مدیران کشور بسیار عیان است . بدون استفاده از فکر ، تجربه و دانش خبرگان و نخبگان بعنوان مشاورین ، حل معضلات و مشکلات در حوزه مدیریتی مدیران تقریباً غیر ممکن است .