در پنل دوم اجلاس ملی «ایران در مسیر» به میزبانی اتاق بازرگانی اصفهان مطرح شد
آینده اقتصاد ایران در تلاقی انحصار، ناترازی و رقابت قدرتها
پنل دوم اجلاس ملی «ایران در مسیر» با محوریت پرسش «به کجا میرویم؟»، چشمانداز اقتصاد کشور را در پیوند با ساختار بازار، تحولات بینالمللی و ناترازیهای داخلی بررسی کرد. محمد گوهریان، رحمان قهرمانپور و مهدی طغیانی در این نشست، از ضرورت گسترش میدان فعالیت بخش خصوصی، شناخت معادلات قدرت و اصلاح رویکردهای اقتصادی برای مواجهه با آینده سخن گفتند.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، در این پنل که در سالن اجلاس بینالمللی اصفهان برگزار شد، تأثیر انحصار بر پویایی بنگاهها، رقابت آمریکا و چین در حوزه انرژی و فناوری و پیامدهای ناترازیهای اقتصادی بر تولید و ثبات بازارها مورد بحث قرار گرفت. سخنرانان، هر یک از منظر تخصصی خود، متغیرهایی را بررسی کردند که بر مسیر پیشروی اقتصاد ایران اثر میگذارند.
بازار را بازآفرینی کنیم
محمد گوهریان، کارآفرین و فعال اقتصادی، تمرکز قدرت اقتصادی در دولت و گروههای انحصارگر را از موانع پویایی اقتصاد دانست و بر ضرورت «بازآفرینی بازار» تأکید کرد. وی گفت: بهبود شرایط اقتصادی به بازنگری در شیوه مدیریت و فاصلهگرفتن از الگوهای متکی بر وابستگی و انحصار نیاز دارد تا ظرفیت بخش خصوصی مستقل مجال بروز پیدا کند.
او با بهرهگیری از اشاراتی به آموزههای مولانا، اصلاح مسیر مدیریت اقتصادی را نوعی «توبه ساختاری» توصیف کرد. گوهریان در توضیح این تعبیر، بر لزوم بازگشت از رفتارها و تصمیمهایی تأکید کرد که اقتصاد را از مسیر رشد دور کردهاند و بازنگری در آنها را مقدمه خروج از انحصارگرایی دانست.
این فعال اقتصادی میان سرمایهداری وابسته و بخش خصوصی واقعی تمایز قائل شد و افزود: بخش خصوصی مطلوب را نباید صرفاً با اندازه سرمایه و بزرگی بنگاهها شناخت. کسبوکارهای کوچک، مستقل و پویایی که از دل نیازهای جامعه شکل میگیرند و بهتدریج رشد میکنند، بخش مهمی از نیروی محرک اقتصاد هستند. وی با اشاره به تجربه رشد بنگاههای کوچک، بر ظرفیت این مجموعهها در کارآفرینی و گسترش فعالیت اقتصادی تأکید کرد.
گوهریان هنر مدیریت اقتصاد را فراهمکردن زمینه خروج دولت از بازار و سپردن واقعی فعالیتها به بخش خصوصی دانست و اظهار کرد: بازآفرینی بازار به ایجاد فضای رقابتی و مستقل وابسته است. کاهش نقش انحصارگرانه دولت و فراهمکردن فرصت برای بنگاههایی که بر پایه کارآفرینی رشد کردهاند، میتواند زمینه نقشآفرینی مؤثرتر بخش خصوصی در جریان سرمایه و فعالیت اقتصادی را فراهم کند.
آینده زیر سایه رقابت قدرتها
رحمان قهرمانپور؛ تحلیلگر ارشد روابط بینالملل در بررسی چشمانداز تحولات بینالمللی، خواستههای آمریکا از ایران را در دو دسته تغییر رفتار امنیتی و همکاریهای ساختاری تحلیل کرد. وی در ارزیابی رویکرد ترامپ، تأمین منافع آمریکا، اسرائیل و متحدان منطقهای واشنگتن را از عوامل مؤثر بر تداوم یا تغییر مسیر منازعه دانست.
او افزود: یکی از جهتگیریهای آمریکا، جلوگیری از قرارگرفتن ایران در مدار راهبردی چین و روسیه است؛ هدفی که میتواند از مسیر محدودکردن همکاریهای نظامی و فروش نفت به چین دنبال شود. در این تحلیل، روابط ایران با قدرتهای جهانی بخشی از رقابت گستردهتری است که بر معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه اثر میگذارد.
قهرمانپور با اشاره به نقش انرژی در این رقابت اظهار کرد: چین در حوزه فلزات خاکی کمیاب و فناوریهای انرژی پاک از موقعیت برتری برخوردار است، در حالی که رویکرد ترامپ بر حفظ محوریت انرژیهای فسیلی و کندکردن گذار به انرژی سبز استوار است. وی این تفاوت را بخشی از تلاش آمریکا برای حفظ جایگاه خود در بازار جهانی انرژی و مقابله با برتری فناوری چین در حوزه انرژیهای نو ارزیابی کرد.
وی همچنین میان زمینههای ساختاری تنش و محرکهای منجر به تصمیمگیری تمایز قائل شد و توضیح داد: رقابت راهبردی آمریکا و چین، تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه و تحریمهای نفتی، بستر تنش را فراهم میکنند، اما وقوع درگیری به متغیرها و تصمیمهای دیگری نیز وابسته است. به اعتقاد وی، بازگشت ترامپ به قدرت و ویژگیهای فردی و سیاسی او، از جمله عواملی است که باید در تحلیل مسیر تحولات در نظر گرفته شود.
ضرورت حمایت از بنگاههای ارزشآفرین
مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر پایداری فعالان اقتصادی در برابر فشار تحریمها، تأمین نیازهای تولید را از اولویتهای اقتصاد کشور دانست. او با اشاره به ظرفیت صنایع اصفهان، بهویژه فرش و نساجی، گفت: سرمایه در گردش و مواد اولیه، از چالشهای اصلی واحدهای تولیدی است و اتاقهای بازرگانی باید برای رفع این موانع و حمایت از بنگاههای ارزشآفرین، در سطح سیاستگذاری ملی پیگیری مؤثر داشته باشند.
او تحریمها را نوعی جنگ اقتصادی توصیف کرد و افزود: در کنار فشارهای خارجی، اقتصاد ایران با پنج ناترازی عمده در حوزه آب، انرژی، نظام بانکی، صندوقهای بازنشستگی و منابع مالی روبهروست. این مسائل، پایداری اقتصاد را تحت تأثیر قرار میدهند و مواجهه با آنها مستلزم عبور از مدیریت مقطعی بحرانها و حرکت به سمت اصلاحات ساختاری است.
طغیانی با نقد شیوه مدیریت انتظارات بازار اظهار کرد: برخی سیاستهای کنونی، بهجای مهار انتظارات به تشدید آنها دامن میزنند. وی همچنین با اشاره به طرحهای تثبیت نرخ ارز تأکید کرد که برای حل مسائل پیچیده ارزی، قوانین تکبعدی و رویکردهای خطی کافی نیست و تغییر یک متغیر نمیتواند بهتنهایی ثبات را به کل نظام اقتصادی بازگرداند.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، ثبات ارزی را نیازمند توجه همزمان به نرخ بهره، تورم، قیمت انرژی و ناترازیهای بینبخشی دانست و افزود: فاصله میان نرخهای اعلامی بانکها و واقعیتهای بازار و بنگاههای تولیدی، باید در سیاستگذاری دیده شود. هماهنگی سیاستهای پولی با نیازهای تولید و شرایط واقعی اقتصاد، از الزامات مدیریت ناترازیها و کنترل تورم است.
