نشست بررسی فرصتها و چالشهای تجارت با چین در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد
نقشه تازه اصفهان برای همکاری اقتصادی با چین
فعالان اقتصادی و مدیران استان اصفهان در نشست بررسی فرصتها و چالشهای تجارت با چین، در گفتوگوی تصویری با عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین، بر ضرورت عبور از روابط تجاری مقطعی و ایجاد سازوکارهای عملیاتی برای سرمایهگذاری، انتقال پول، حملونقل، گردشگری، فناوری، صنایع دستی و حل اختلافات حقوقی میان فعالان اقتصادی دو کشور تأکید کردند.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، این نشست بهصورت وبینار و با ارتباط تصویری میان اتاق بازرگانی اصفهان و سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین برگزار شد و در آن، ایجاد مسیر پایدار تسویه مالی، توسعه حملونقل ریلی و جادهای، اعتبارسنجی طرفهای چینی، جذب سرمایهگذاران، توسعه گردشگری ورودی، استفاده از ظرفیت فناوری چین و تعریف پروژههای مشترک و اجرایی در دستور کار قرار گرفت.
اصفهان؛ میزبانی آماده برای سرمایه و گردشگر چینی
امیر کشانی، رئیس اتاق بازرگانی اصفهان گفت: یکی از مزیتهای اصفهان، همگرایی دولت و بخش خصوصی در پروژههای مهم استان است و همین همراهی میتواند بستر مناسبی برای پیشبرد پروژههای مشترک با چین فراهم کند. اگر سفارت برای هر یک از پروژههای اولویتدار فرد یا مرجع مشخصی برای پیگیری تعیین کند، اتاق اصفهان نیز میتواند پروژهها را بهصورت دقیق ارائه و فرآیند همکاری را دنبال کند.
او با اشاره به وضعیت صنایع استان افزود: اصفهان ظرفیتهای صنعتی قابل توجهی دارد و این ظرفیت میتواند یکی از پایههای همکاری با چین باشد.
کشانی با تأکید بر ظرفیت گردشگری اصفهان ادامه داد: میتوان برنامه مشخصی برای دعوت از گردشگران، تورگردانان و فعالان گردشگری چین به اصفهان تدوین کرد. همچنین حدود ۲۰۰ پروژه سرمایهگذاری در استان آماده ارائه است و میتوان از سرمایهگذاران چینی برای بررسی این فرصتها دعوت کرد.
رئیس اتاق بازرگانی اصفهان حضور فعالان اقتصادی استان در نمایشگاه بینالمللی واردات چین در شانگهای را نیز یک فرصت دانست و گفت: اتاق اصفهان آمادگی دارد هیئت تجاری به این نمایشگاه اعزام کند و از ظرفیت آن برای توسعه روابط تجاری استفاده شود.
او مشکلات بانکی و حملونقل را از موانع مهم روابط تجاری دانست و اظهار کرد: در شرایط فعلی بخشی از کالاهای فعالان اقتصادی ایران در چین با مشکلات حملونقل مواجه شده است. لازم است برای توسعه مسیر ریلی و ایجاد هماهنگیهای لازم از ظرفیت سفارت استفاده شود.
کشانی همچنین خواستار تسهیل صدور روادید برای تجار ایرانی شد و گفت: انتظار بخش خصوصی این است که در موضوع ویزا اصل عمل متقابل رعایت شود و تجار ایرانی برای دریافت روادید با انتظارهای طولانی مواجه نباشند.
او اعتبارسنجی شرکتهای چینی و همکاری میان مراکز داوری را از دیگر نیازهای فعالان اقتصادی برشمرد و افزود: باید سازوکاری وجود داشته باشد که فعال اقتصادی ایرانی پیش از ورود به مذاکره بتواند اعتبار طرف چینی را ارزیابی کند. همچنین همکاری میان مراکز داوری ایران و چین و انعقاد تفاهمنامه در این حوزه میتواند در زمان بروز اختلافات حقوقی بسیار مؤثر باشد.
مسیر مالی؛ حلقه مفقوده تجارت ایران با چین
محمدیاسر طیبنیا، نایب رئیس اتاق بازرگانی اصفهان گفت: فعالان اقتصادی ایران طی سالهای گذشته ارتباطات مناسبی با شرکتهای چینی ایجاد کردهاند و در مذاکرات نیز شاهد تمایل شرکتهای چینی برای حضور در ایران، بهویژه در حوزه معدن و صنایع معدنی هستیم. ایران به فناوری چین نیاز دارد و در مقابل، طرف چینی نیز به مواد معدنی و مواد اولیه و همچنین دسترسی به بازار ایران و منطقه علاقهمند است.
او افزود: مشکل اصلی در بخش خصوصی و ارتباط میان شرکتها نیست، بلکه بخشی از مسائل میان دولتهای دو کشور همچنان حلنشده باقی مانده است. با وجود حجم بالای مبادلات ایران و چین، هنوز مسیر مالی شفاف و پایداری متناسب با این سطح از تجارت ایجاد نشده و فعالان اقتصادی ناچارند از بانکهای کشورهای ثالث و روشهای مختلف برای انتقال منابع استفاده کنند.
طیبنیا تأکید کرد: اگر مسائل اصلی میان دو دولت، بهویژه در حوزه مالی و بانکی، حل شود، بخش خصوصی توانایی توسعه روابط را دارد. ارتباط تجار برقرار است، طرفهای چینی نیز به همکاری علاقه دارند و آنچه اکنون بیش از همه نیاز داریم، رفع موانع زیرساختی این روابط است.
سرمایهگذاری سهجانبه و ضرورت پشتیبانی حقوقی
محمود تولایی، رئیس اتاق بازرگانی کاشان نیز پیشنهاد استفاده از مدلهای سرمایهگذاری سهجانبه را مطرح کرد و گفت: این مدل میتواند یکی از راههای عبور از بخشی از محدودیتهای موجود در همکاری اقتصادی با چین باشد و لازم است پروتکلها و سازوکارهای اجرایی آن بررسی شود.
او با اشاره به تجربه همکاری صنایع ایران با شرکتهای چینی افزود: چین در حوزه فناوری، دانش فنی و ماشینآلات ظرفیتهای مناسبی دارد، اما پشتیبانی پس از فروش و تعهدات مرتبط با برخی همکاریها باید در قالب ضوابط دقیقتری تعریف شود.
تولایی همچنین به پروندههای حقوقی فعالان اقتصادی ایرانی در چین اشاره کرد و گفت: مواردی وجود داشته که شرکتهای ایرانی با طرفهایی وارد قرارداد شدهاند که بعداً مشخص شده از ساختار معتبر و شفافی برخوردار نبودهاند. وجود یک مشاور حقوقی یا سازوکار مشخص در سفارت برای هدایت فعالان اقتصادی و کمک به پیگیری چنین پروندههایی میتواند از خسارتهای بعدی جلوگیری کند.
پتانسیل همکاری با محور هوش مصنوعی
محمد اطرج، نایب رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی اصفهان گفت: در دو سال گذشته در میز هوش مصنوعی استان روی حوزههایی مانند صنعت هوشمند، کشاورزی، انرژی، سلامت، گردشگری و آموزش هوشمند فعالیت شده و مجموعهای از طرحها و ظرفیتها آماده ارائه به طرفهای چینی است.
او با اشاره به ظرفیت همکاریهای بینالمللی در حوزه هوش مصنوعی افزود: اصفهان از استانهای پیشرو کشور در این حوزه است و میتواند در موضوعاتی مانند کارخانه هوشمند، اینترنت اشیا، دوقلوی دیجیتال و سامانههای کنترل هوشمند وارد همکاری جدی با چین شود.
اطرج ادامه داد: منطقه ویژه اقتصادی فناوری اطلاعات در اصفهان ظرفیت مهم دیگری است که میتواند میزبان شرکتهای چینی فعال در زیرساختهای پردازشی و هوش مصنوعی باشد. این منطقه بهعنوان یکی از قطبهای پردازش سریع کشور در حال تجهیز است و ظرفیت مناسبی برای ایجاد زیرساختهای پردازشی دارد.
او با اشاره به ضرورت کاهش ریسک وابستگی فناورانه گفت: رخدادهای اخیر نشان داد وابستگی برخی زیرساختها به تجهیزات خارجی میتواند مخاطراتی ایجاد کند؛ بنابراین توسعه همکاری با شرکای چینی و متنوعسازی تأمینکنندگان فناوری یکی از موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
گردشگری؛ مسیری کممانع برای توسعه روابط
کریم بیگی، نایب رئیس کمیسیون گردشگری، فرش و صنایع دستی اتاق بازرگانی اصفهان گفت: در شرایطی که تحریمها بخشی از فعالیتهای اقتصادی را با محدودیت مواجه کرده است، گردشگری یکی از حوزههایی است که امکان توسعه همکاری در آن وجود دارد و ورود گردشگران میتواند با موانع کمتری انجام شود.
او افزود: برگزاری تورهای آشنایی و میزبانی از فعالان گردشگری چین میتواند ظرفیتها و جاذبههای اصفهان را بهصورت مستقیم به بازار هدف معرفی کند. اصفهان از نظر تاریخی، فرهنگی و گردشگری ظرفیتهای فراوانی دارد و باید ابزارهای مناسب معرفی این ظرفیتها در چین شناسایی شود.
بیگی تأکید کرد: تسهیلاتی که برای گردشگران خارجی ایجاد شده، فرصت مناسبی است تا برنامه مشخصی برای افزایش ورود گردشگران چینی تدوین کنیم و در این مسیر نیازمند راهنمایی و همراهی سفارت هستیم.
از تجارت کالا به زنجیره مشترک سرمایهگذاری
سعید روغنی، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد دانشبنیان اتاق بازرگانی اصفهان گفت: به جای آنکه صرفاً به دنبال افزایش تجارت ایران و چین باشیم، باید یک مدل جدید همکاری اقتصادی میان دو کشور طراحی کنیم. شرکتهای چینی برای حضور در ایران علاقه دارند، اما مدل فعلی سرمایهگذاری با محدودیتهایی روبهرو است.
او افزود: یکی از راهکارها، طراحی زنجیره سرمایهگذاری است که بخشی از آن در ایران و بخشی در چین شکل بگیرد. چنین مدلی میتواند بسیاری از موانع موجود را کاهش دهد و همکاری دو طرف را از خرید و فروش ساده کالا به مشارکت اقتصادی بلندمدت تبدیل کند.
روغنی با اشاره به ظرفیت روابط شهری و اقتصادی اصفهان با چین ادامه داد: ظرفیتهای موجود در روابط اصفهان با شهرهای چین هنوز بهطور کامل اقتصادی نشده است. پیشنهاد میکنیم با همکاری سفارت یک ساختار مشخص ایجاد شود و در مرحله نخست به جای تعریف برنامههای بسیار گسترده، یک یا دو پروژه اجرایی انتخاب و مدل سرمایهگذاری مشترک روی آنها آزمایش شود.
ضرورت مسیر پایدار مالی برای تجارت بزرگ
جلیل مشکاتی، رئیس انجمن واردکنندگان استان اصفهان و نماینده اتاق بازرگانی اصفهان در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران گفت: مشکلات ناشی از تحریمهای بانکی موضوع شناختهشدهای است، اما آنچه اکنون بخش خصوصی نیاز دارد، معرفی مسیرهای امنتر، سادهتر و قابل اتکاتر برای انتقال منابع مالی است.
او افزود: یکی از مطالبات اصلی، ایجاد مسیر رسمی و پایدار تسویه میان ایران و چین، بهویژه با استفاده از یوان است. این سازوکار میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات فعالان اقتصادی را کاهش دهد.
مشکاتی ایجاد خط اعتباری را دومین مطالبه مهم دانست و گفت: ایجاد خط اعتباری برای واردات کالاهای اساسی، ماشینآلات و کالاهای واسطهای میتواند بسیاری از مشکلات تولیدکنندگان ایرانی را برطرف کند.
او همچنین با اشاره به ظرفیت یوان دیجیتال اظهار کرد: سالهاست درباره استفاده از یوان دیجیتال در مبادلات صحبت میشود، اما بخش خصوصی هنوز اثر عملی آن را مشاهده نکرده است. بررسی امکان استفاده از این ابزار در مبادلات ایران و چین میتواند یکی از محورهای همکاری بانکهای مرکزی دو کشور باشد.
ریل و جاده باید مکمل مسیر دریایی شوند
امید نقیه، فعال اقتصادی و عضو کمیسیون توسعه صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی اصفهان گفت: در ماههای گذشته چالشهای قابل توجهی در حملونقل بینالمللی ایجاد شده و افزایش ریسک مسیرهای دریایی، ضرورت توجه جدیتر به مسیرهای ریلی و جادهای میان چین و ایران را افزایش داده است.
او افزود: ظرفیت فعلی حمل ریلی به اندازهای نیست که بتوان بخش قابل توجهی از بار دریایی را به ریل منتقل کرد. لازم است درباره توسعه زیرساختهای ریلی، عملیات تجمیع بار و افزایش ظرفیت ایستگاههای مرزی تصمیمگیری شود.
نقیه در ادامه به مشکلات مسیر جادهای اشاره کرد و گفت: عبور از برخی کشورهای مسیر، بهویژه در آسیای مرکزی، با فرآیندهای اداری، مجوزهای ورود و عبور و توقفهای مرزی همراه است. این وضعیت زمان حملی را که در شرایط عادی میتواند حدود ۱۸ روز باشد، به حدود ۲۵ تا ۳۰ روز افزایش میدهد.
او افزود: هزینه حمل جادهای از برخی بنادر و مبادی چین تا تهران در حال حاضر حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ تا ۱۷ هزار دلار است. اگر فرآیندهای مرزی و ترانزیتی مدیریت شود، امکان کاهش زمان و هزینه این مسیر وجود خواهد داشت.
بازار چین؛ فرصتی بزرگ برای صنایع دستی ایران
علی اکبری، رئیس کمیته صنایع دستی اتاق بازرگانی اصفهان گفت: بازار بزرگ چین و علاقه موجود به هنر و محصولات سنتی، این کشور را به یکی از بازارهای بالقوه صنایع دستی ایران تبدیل کرده است و حضور در این بازار میتواند به افزایش درآمد و اشتغال هنرمندان کمک کند.
او پیشنهاد کرد یک ساختار مشخص برای صنایع دستی ایران در چین ایجاد شود و افزود: این ساختار میتواند وظیفه شناسایی بازار، ارتباط با واردکنندگان و خریداران چینی، معرفی هنرمندان و پیگیری مشکلات صادراتی را برعهده داشته باشد.
اکبری همچنین ایجاد نمایشگاه یا بازار دائمی محصولات ایرانی در چین را پیشنهاد کرد و گفت: در چنین فضایی میتوان آثار هنرمندان شاخص رشتههای مختلف را عرضه کرد، جلسات تجاری میان هنرمندان و فعالان اقتصادی دو کشور برگزار کرد و فروشگاههای تخصصی چین را مستقیماً به تولیدکنندگان ایرانی متصل کرد.
او استفاده از تجارت الکترونیک و پلتفرمهای معتبر چینی و برگزاری «هفته صنایع دستی ایران در چین» را از دیگر راهکارها دانست و افزود: این رویداد میتواند شامل نمایشگاه، فروش آثار، اجرای زنده هنرهای سنتی و معرفی ظرفیتهای گردشگری و فرهنگی ایران باشد.
اکبری در پایان بر ضرورت رفع مشکلات مربوط به حملونقل، بستهبندی، پرداخت، قوانین واردات و مالکیت فکری آثار هنری، تسهیل فرآیندهای صادرات و اختصاص فضا به صنایع دستی ایران در نمایشگاههای چین تأکید کرد.
ایجاد شبکه فروش گردشگری به جای تبلیغ
مریم امیری، مشاور کمیسیون گردشگری، فرش و صنایع دستی اتاق بازرگانی اصفهان گفت: بر اساس آمار سال ۲۰۲۵، حدود ۱۴۶ میلیون سفر خروجی از چین انجام شده، در حالی که سهم ایران حدود ۶۰ هزار گردشگر بوده است. حتی اگر متوسط هزینه هر گردشگر را هزار دلار در نظر بگیریم، همین تعداد حدود ۶۰ میلیون دلار درآمد گردشگری ایجاد میکند.
او افزود: ایران و بهویژه اصفهان ظرفیت بسیار بیشتری برای جذب گردشگر چینی دارد. تورهای فرهنگی، گردشگری دانشجویی و رویدادهای علمی و کنفرانسی میتوانند بخشی از این بازار باشند و اصفهان به دلیل تمدن، معماری، هنر و تنوع غذایی میتواند یکی از مقاصد اصلی گردشگران چینی باشد.
امیری نبود پروازهای مستقیم کافی، مشکلات پرداخت برای آژانسها، تصویر نامناسب از ایران در برخی رسانهها و کمبود محصولات گردشگری اختصاصی برای گردشگران چینی را از مهمترین چالشها دانست.
او پیشنهاد کرد: یک کمیته مشترک میان بخش گردشگری اتاق بازرگانی اصفهان و سفارت ایران در چین ایجاد شود و اهداف مشخصی برای این بازار تعریف کند. همچنین باید امکان ایجاد نمایندگی یا سازوکاری برای بازاریابی گردشگری اصفهان در چین بررسی شود.
مشاور کمیسیون گردشگری اتاق اصفهان تأکید کرد: برای افزایش گردشگر چینی، صرفاً تبلیغ ایران کافی نیست؛ ما باید شبکه فروش ایجاد کنیم. دعوت از مهمترین توراپراتورهای چین در قالب فمتور و معرفی مستقیم اصفهان میتواند بسیار مؤثر باشد و اتاق اصفهان نیز آمادگی میزبانی از این فعالان را دارد.
او افزود: ایجاد یک پلتفرم مشترک به زبان چینی برای ارائه اطلاعات صحیح درباره ایران و اصفهان و همچنین توسعه تعداد راهنمایان مسلط به زبان چینی از دیگر اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
لزوم مشخص کردن مسئول و ساختار اجرایی برای پروژهها
عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین نیز با تأکید بر آمادگی سفارت برای کمک به توسعه همکاریها گفت: ظرفیتهای بسیار خوبی برای همکاری با چین در حوزههای مختلف وجود دارد، اما هر موضوع باید با ساختار مشخص، مسئول معین و برنامه اجرایی دنبال شود.
او با اشاره به موانع مالی افزود: در شرایط فعلی موضوع ضمانتهای بانکی یکی از مشکلات موجود است و بانکها در برخی موارد آمادگی ارائه ضمانت مورد نیاز را ندارند. از سوی دیگر، در قراردادها باید دقت حقوقی بالایی وجود داشته باشد و شرکتهای ایرانی پیش از ورود به همکاری، قوانین و شرایط طرف چینی را بهدقت بررسی کنند.
فضلی تأکید کرد: چین در حوزههای مختلف ظرفیت سرمایهگذاری قابل توجهی دارد، اما برای استفاده از این فرصت لازم است از طرف ایران نیز برای هر حوزه فرد یا مجموعه مشخصی مسئول پیگیری باشد تا موضوعات پراکنده دنبال نشود.
سفیر ایران در چین با اشاره به بازار بزرگ گردشگری این کشور گفت: کشوری که سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون گردشگر خروجی دارد، بازار بسیار بزرگی است. اگر ایران بتواند حتی یک میلیون نفر از این بازار را جذب کند، منابع قابل توجهی وارد کشور خواهد شد و زنجیره گستردهای از ارزش افزوده و اشتغال فعال میشود.
او افزود: موفقیت در این حوزه نیازمند ساختار دقیق و مجموعههای حرفهای و ریشهدار است که بتوانند گردشگر را از مبدأ تا مقصد مدیریت کنند. حضور سازمانیافته در بازار چین و ایجاد ساختارهای پایدار در شهرهایی مانند شانگهای نیز موضوعی است که باید جدیتر دنبال شود.
ضرورت انتخاب پروژههایی محدود اما اجرایی
مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان گفت: ظرفیتهای همکاری اصفهان و چین بسیار گسترده است، اما باید تلاش کنیم تعداد محدودی موضوع مشخص و قابل اجرا را انتخاب کنیم تا این نشست به نتیجه عملی منتهی شود.
او حوزههای زیرساخت، صنعت، آب و فاضلاب و انتقال فناوریهای هوشمند را از زمینههای همکاری دانست و افزود: شرکتهای چینی میتوانند در اجرای پروژههای زیرساختی و انتقال فناوری مشارکت داشته باشند و در حوزههای گردشگری، فرهنگ و صنایع دستی نیز ظرفیت فراوانی وجود دارد.
استاندار اصفهان نمایشگاههای دائمی، همکاری در حوزه هوش مصنوعی، انرژی خورشیدی، شرکتهای دانشبنیان، شهرک علمی و تحقیقاتی، آب و محیط زیست و مسیرهای حملونقلی متصل به آسیای مرکزی را از دیگر ظرفیتهای همکاری عنوان کرد.
او افزود: موضوعاتی مانند تأمین مواد اولیه، توسعه دهکده لجستیک، ایجاد نمایشگاه اصفهان در چین، برگزاری هفته یا شب گردشگری اصفهان و تعریف تفاهمنامههای مشترک میتواند در جمعبندی نشست مورد توجه قرار گیرد.
جمالینژاد همچنین از برنامههای پیشرو برای معرفی فرصتهای سرمایهگذاری استان خبر داد و گفت: سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی چین میتوانند در این برنامهها حضور پیدا کنند. علاوه بر این، اصفهان ظرفیت توسعه همکاریهای دانشگاهی، ایجاد رشتههای مشترک و گسترش ارتباط دانشگاههای استان با دانشگاههای چین را دارد.
