در پنل تخصصی «همایش ملی کسبوکارهای خانوادگی» بررسی شد
از انتقال نسلی تا احیای سرمایه خانوادگی؛ نقشه راه بقای بخش خصوصی
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، در این پنل، صاحبنظران بر ضرورت بازاندیشی در سیاستگذاری، ترمیم زیستبوم کسبوکارهای خانوادگی و نقشآفرینی نهادی اتاقهای بازرگانی برای تضمین پایداری بیننسلی تأکید کردند.
بقای اتاق در گرو نجات بنگاههای خانوادگی
حسن فروزانفرد، عضو هیئتمدیره انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی، با اشاره به وضعیت کسبوکارهایی که طی سه دهه گذشته شکل گرفتهاند، گفت: بخش قابل توجهی از این بنگاهها امروز در مرحله انتقال نسلی قرار دارند و اتاقهای بازرگانی شایسته است بررسی کنند چه میزان از اعضای آنها درگیر این جابهجایی نسلی هستند؛ زیرا اگر به این کسبوکارها در عبور از این مرحله کمک نشود، آسیب میبینند و این آسیب در نهایت متوجه خود اتاقها نیز خواهد شد.
وی با تأکید بر اینکه بیشترین پرداختی به اتاقها از سوی همین بنگاههای در حال انتقال نسلی انجام میشود، افزود: برای بقای اتاقهای بازرگانی، حمایت از این کسبوکارها یک ضرورت است. در اتاق ایران، رویکرد همزمان بر پژوهش و بررسی نمونههای خارجی متمرکز است و در حال انجام مطالعاتی هستیم که شامل حدود ۴۰۰ مصاحبه با صاحبان کسبوکار خواهد بود.
فروزانفرد ادامه داد: همچنین تجربه اتاقهایی مانند ریاض و دهلی بررسی میشود تا نتایج آن در اختیار اتاقهای استانی قرار گیرد. اتاق ایران باید نقش راهبری و هماهنگی اتاقهای استانی را به سمت مسیر درست بر عهده بگیرد.»
سرمایه خانوادگی؛ ظرفیت مغفول توسعه ایران
مقصود فراستخواه، جامعهشناس با اشاره به نقش مغفول نهاد خانواده در مسیر توسعه ایران گفت: سرمایه خانوادگی یکی از مهمترین و پایدارترین ظرفیتهای نهادی کشور است که طی دهههای گذشته در نقطه کور سیاستگذاری و تحلیلهای توسعهای قرار گرفته است.
وی با اشاره به مسیر شکلگیری انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی اظهار کرد: در آغاز فعالیت انجمن، شناخت و دسترسی به شبکههای جهانی محدود بود، اما با همراهی و حمایت مهراد جبرانیانصاری، رئیس شبکه جهانی کسبوکارهای خانوادگی، مسیری که معمولاً یک سال زمان میبرد.
فراستخواه با تعریف توسعه بهعنوان «افزایش تجمعی، پایدار و نهادمند قابلیتهای انسانی و اجتماعی» افزود: نهاد خانواده یکی از اصلیترین بسترهای انباشت این قابلیتهاست.» وی با تشریح ماتریس نهادی توسعه گفت: «در تمام سطوح نهادی، از اقتصاد تا فرهنگ و معنا، خانواده بهعنوان یک کانون گرم اجتماعی نقش محوری دارد؛ نهادی مبتنی بر اعتماد، هویت و سرمایه نمادین.
این جامعهشناس تأکید کرد: سرمایه خانواده صرفاً مالی نیست، بلکه ترکیبی از سرمایه عاطفی، اجتماعی و نمادین است که نسل به نسل منتقل میشود. بازاندیشی در نقش خانوادههای کارآفرین میتواند یکی از کلیدهای توانمندسازی بخش خصوصی مولد و حرکت به سوی توسعه پایدار در ایران باشد.
مرکز کسبوکارهای خانوادگی؛ تولدی نهادی
سینا توفیقنیا، دبیر حلقه حامیان اصفهان، از افتتاح رسمی مرکز کسبوکارهای خانوادگی اصفهان خبر داد و گفت: تداوم جایگاه تاریخی اقتصاد اصفهان نیازمند تمرکز بر خانوادههای کارآفرین بهعنوان هستههای پایدار اقتصاد است.
وی با اشاره به فعالیت هشت خانواده کارآفرین در حلقه حامیان اصفهان تصریح کرد: «این حلقه میتواند نقش راهبری در زیستبوم کسبوکارهای خانوادگی ایفا کند.
دبیر حلقه حامیان اصفهان افزود: مرکز کسبوکارهای خانوادگی با تمرکز بر حوزههای پژوهشی، آموزشی و مشاورهای و با توجه ویژه به نسل آینده، خدمات خود را به بنگاههای کوچک، متوسط و بزرگ ارائه میدهد.
کسبوکارهای خانوادگی؛ ستون فقرات بخش خصوصی
رضا پدیدار، رئیس انجمن شرکتهای مشاوره سرمایهگذاری، با تأکید بر نقش راهبردی این بنگاهها گفت: اگر قرار است بخش خصوصی در ایران تقویت شود، بدون تردید ستون فقرات آن کسبوکارهای خانوادگی هستند.
وی با اشاره به سابقه یک کسبوکار خانوادگی در حوزه انرژی افزود: وضعیت کنونی این بنگاهها در کشور نگرانکننده است. پدیدار با استناد به مطالعات تطبیقی تصریح کرد: در حالی که کسبوکارهای خانوادگی در جهان حدود ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهند، سهم آنها در ایران کاهش یافته که بسیار خطرناک است.
وی یکی از دلایل اصلی این وضعیت را مداخله گسترده دولت در اقتصاد دانست و خاطرنشان کرد: پایداری بیننسلی مهمترین بستر رشد این بنگاههاست و بدون آن، آینده بخش خصوصی با تهدیدهای جدی مواجه خواهد بود.
کسبوکار خانوادگی؛ کنشگر مرزی اقتصاد و جامعه
سجاد جهانگرد، مشاور معاون رئیسجمهور و عضو هیئتمدیره شرکت سرمایهگذاری ایران–فرانسه، با اشاره به نقش میانجی این بنگاهها گفت: کسبوکارهای خانوادگی میتوانند کنشگر مرزی میان اقتصاد و جامعه باشند.
وی با بیان اینکه زیستبوم این کسبوکارها در دهههای اخیر دچار تخریب شده است، افزود: برای اصلاح این وضعیت، ابتدا باید ذینفعان بهدرستی شناسایی شوند و سپس با رویکردی ترمیمی، مسیر بازسازی طی شود.
جهانگرد با تأکید بر نقش این بنگاهها در ترویج اصول محیطزیستی، اجتماعی و حکمرانی گفت: پیوند محل زندگی خانواده کارآفرین با محل فعالیت اقتصادی، حساسیت نسبت به محیطزیست و جامعه محلی را افزایش میدهد.
وی در پایان تصریح کرد: با بازسازی این زیستبوم و تقویت حکمرانی مطلوب، میتوان نقش سازنده خانواده در اقتصاد و جامعه را دوباره احیا کرد.
خانوادههای کارآفرین، کنشگران اصلی توسعه ایران
گفتنی است، اختتامیه این همایش با قرائت و انتشار بیانیهای همراه بود که به امضای جمعی از حاضران و سخنرانان رسید. در این بیانیه با تأکید بر پیشینه تاریخی ایران تصریح شده است که نهاد خانواده و سرمایه خانوادگی همواره بهعنوان سرمایهای انسانی، اجتماعی و فرهنگی، نقشی بنیادین در خلق ثروت، آبادانی و اعتلای کشور ایفا کرده و سهمی تعیینکننده در مسیر توسعه ایران داشته است؛ از این رو حمایت از خانواده نهتنها یک ضرورت اجتماعی، بلکه مسئولیتی ملی و حاکمیتی محسوب میشود.
در بخش دیگری از این بیانیه آمده است که بیتوجهی چند دهه اخیر به جایگاه خانوادههای کارآفرین در عرصههای سیاستگذاری، آموزش، قانونگذاری و روایتهای رسمی توسعه، برخلاف این نقش تاریخی، پیامدهایی چون کندی روند توسعه ملی و تضعیف سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی را به دنبال داشته است. به باور امضاکنندگان، جبران این عقبماندگی مستلزم بازنگری در نگرشهای رایج و اصلاح جهتگیری سیاستهای توسعه در سطوح حکمرانی و نیز در بسترهای اجتماعی و فرهنگی است. این بیانیه با تأکید بر نقش محوری خانوادههای کارآفرین خاطرنشان میکند: این خانوادهها در گذشته، حال و آینده، از کنشگران اصلی توسعه ایران بوده و خواهند بود. با این حال، افزایش اثرگذاری اجتماعی آنان در گرو تقویت انسجام درونی، ارتقای بلوغ حکمرانی، گسترش گفتوگوی بیننسلی و حرکت بهسوی حرفهایسازی در مدیریت کسبوکارهای خانوادگی است.
